دین وزندگی تایباد

همه چیز در مورد احضار ارواح

مقدمه

آیا احضار ارواح امکان پذیر است؟ گاهی در برخی نشریات وکتب می خوانیم که روح بعضی از مطرودین درگاه الهی احضار شد و چنین جواب داد، یا افرادی وجود دارند که ادعا می کنند روح احضار می کنند؛ آیا می توان به گفتار این افراد اعتماد کرد؟

شرایط احضارکننده ارواح

فردی که احضار روح می کند باید واجد شرایط شود، زیرا روح با قالب مثالی یا ملکوتی حاضر می شود. قالب مثالی یا ملکوتی را دیدگان ظاهری نمی توانند مشاهده نمایند، لذا احضارکننده باید به مقامی از اتصال برسد و جسمش تا حدی تبدیل به قالب ملکوتی شود. فردی که واجد شرایط باشد، پس از آنکه در اثر اتصال، کالبد جسمانی او حالت ملکوتی به خود گرفت تا حدی که مجاز باشد، می تواند سۆال نماید و آن روح نیز اسراری که مجاز است می رساند نه همه اسرار را.

زمان احضار روح

ارواحی که متنعم هستند، روح بعضی از آنها را فقط در شب و روز جمعه می توان احضار کرد. در غیر از این روزها، احضار متنعمین عالم ادنای برزخ امکانپذیر نیست. اما آنهایی که در مرتبه اعلای عالم جنت سیر می کنند، احضار ارواح آنها در کلیه لیالی و ایام متبرکه امکانپذیر است. آنان نیز در مقام احضار در لباس ملکوتی یا جنتی مشاهده می شوند و فردی که می خواهد از این اسرار با خبر شود، باید کالبد جسمانی اش حال ملکوتی بگیرد.

افرادی که در عالی ترین مرتبه عالم جنت برزخ هستند، روح آنها همیشه آزاد است. اکثر اوقات فرد حائز شرایط می تواند با آنها تماس بگیرد و آنان نیز می توانند در قالب مثالی و بالاتر از آن، در کالبد جسمانی هم تشریف آورند. بطور کلی حضرات انبیاء بالاخص حضرات معصومین(علیهم السلام) با وجود اینکه سالها است که از دنیا رفته اند، می توانند هم در کالبد جسمانی و هم در کالبد مثالی تشریف بیاورند، و فردی که حائز شرایط باشد می تواند آنها را هم در قالب مثالی و هم در قالب جسمانی مشاهده کند.

حال آیا محبوسین و یا متنعمین، اگر خودشان بخواهند می توانند تماس بگیرند؟ محبوسین همانطور که احضار آنها محال است، خود آنها هم نمی توانند تماس بگیرند. اما آنهایی که در عالم ادنای جنت برزخی هستند، در اوقات معین هر موقع اراده کنند، می توانند در همان قالب مثالی بیایند و فرد مورد نظرشان را ببینند،اما فردی که مورد نظر است،امکان دارد آنها را نبیند بلکه با اشاراتی متوجه حضور آنها شود. ارواحی که در عالم اعلای جنت برزخ هستند، در هر موقع می توانند هم در قالب مثالی و هم در قالب جسمانی با سایرین تماس بگیرند مگر در موارد استثنایی.

نمونه هایی از احضار ارواح

 در پاره‏اى از روایات گاهى بعضى از ائمّه طاهرین علیهم السلام در بیدارى با ارواح گذشتگان ارتباط داشته‏اند و با آنان سخن گفته‏اند و گاهى این ارتباط براى افراد غیر معصوم نیز دست داده و در حال بیدارى با روح مرده سخن گفته‏اند در اینجا براى نمونه به دو مورد اشاره مى‏شود:

حبّه عُرَنى كه یكى از اصحاب امیرالمۆمنین علیه السلام است مى‏گوید: در معیّت امام به خارج كوفه رفتم حضرت در قبرستان وادى السلام توقّف نمود مانند كسى كه در مقابل مردى براى مكالمه ایستاده است.

من نیز با قیام آن حضرت ایستادم تا خسته شدم، ناچار نشستم مدّتى گذشت از نشستن نیز آزرده شدم دوباره به پا خاستم و آن قدر ایستادم كه مثل بار اوّل دچار خستگى شدم مجدداً نشستم پس از مدّتى برخاستم عبا را از دوش برداشتم و به على علیه السلام عرض كردم من از این همه سر پا ایستادن بر شما مى‏ترسم، ساعتى استراحت كنید و عباى خود را گستردم تا حضرت بنشیند. به من فرمود: اى حبّه این توقّف من چیزى جز گفتگو و انس با مۆمن نیست . عرض كردم آیا آن‏ها هم با یكدیگر انس و الفت دارند و گفتگو مى‏كنند فرمود: آرى، اگر پرده برداشته شود مى‏بینى كه حلقه حلقه گرد هم آمده‏اند با یكدیگر سخن مى‏گویند، پرسیدم: اینان اجسامند یا ارواح؟ پاسخ داد: ارواحند. سپس فرمود: هیچ مۆمنى نیست كه در نقطه‏اى از نقاط زمین بمیرد، مگر آن كه به روحش گفته مى‏شود به وادى السلام ملحق شود كه این وادى خود قطعه‏اى از قطعات بهشت است‏. (1)

اصبغ ابن نباته مى‏گوید: روزى سلمان متوجّه من شد و فرمود: اى اصبغ! با رسول خدا قرارى داشتم او به من فرموده: موقعى كه مرگت نزدیك مى‏شود میّتى با تو سخن مى‏گوید، میل دارم بدانم آیا مرگم نزدیك شده یا نه طبق دستور سلمان با چند نفر دیگر سلمان را در تابوتى گذاشتند و به قبرستان بردند او را متوجّه قبله كردند آن گاه با صداى بلند گفت: سلام بر شما اى ساكنان وادى ابتلا! سلام بر شما اى روپوشیدگان از دنیا! جوابى نشنید دوباره به آن‏ها سلام كرد و گفت: شما را به خداوند بزرگ و پیامبر كریم مى‏خوانم كه یك نفر از شما مرا پاسخ گوید من سلمان فارسى صحابى پیامبرم و او به من فرموده بود وقتى مرگت نزدیك مى‏شود مرده‏اى با تو سخن مى‏گوید مى‏خواهم بدانم اجلم رسیده یا نه؟سلمان از روح مرده‏اى پاسخ گرفت، جواب سلامش را داد و گفت:‏

سخنانت را مى‏شنویم هر چه مى‏خواهى سۆال كن. سلمان پرسید: آیا از اهل بهشتى یا اهل دوزخ؟ گفت از كسانى هستم كه خداوند مرا مشمول عفو و رحمت خود قرار داده و بهشتى هستم .سلمان درباره چگونگى مرگ و همچنین از اوضاع و احوال بعد از مرگش سۆالاتى نمود و همه را جواب گفت. پس از پایان گفتگو به دستور سلمان او را از تابوت بیرون آوردند و روى زمین گذاردند آنگاه متوجّه حضرت حق شد و گفت:

"اى آن كه در دستش خزاین هر چیز است و به سوى او برگشتن همه، و او است كه افراد را از بلا و عذاب مصون مى‏دارد و كسى قادر نیست مانع عذاب وى شود به تو ایمان آوردم و از پیامبرت پیروى نمودم و كتاب مقدّست را تصدیق كردم هم اكنون وعده‏اى كه داده‏اى فرا رسیده است اى آن كه خلف وعده نمى‏كنى. روح مرا بگیر و به رحمتت ملحق فرما و در خانه فضل و كرمت فرود آور "(2)سپس شهادتین به زبان جارى كرد و جان به جان آفرین تسلیم نمود.

حقیقت این است كه با میزگردان و رمّالى و طالع بینى نمى‏توان با عالم برزخ و ارواح گذشتگان ارتباط ایجاد كرد. (طهارت روح و تهذیب نفس در این امر بسیار موثّر است).

یكى از راه‏هاى ارتباط با ارواح مردگان و شناخت عالم برزخ، كه مورد تأیید عقل و شرع قرار دارد رۆیاى صادقه است. این قبیل رۆیاها خود دلیل واضحى بر بقاى روح و حیات بعد از مرگ است و این خواب‏ها پاره‏اى از واقعیّت‏هاى پنهان را آشكار مى‏سازد. (3)

نتیجه

از آنچه که ذكر شد روشن مى‏شود كه از نظر دینى ارتباط با ارواح اموات، در حال بیدارى، امرى ممكن و قابل وقوع است ولى این بدان معنا نیست كه هر كس بخواهد بتواند هر روحى را كه مایل باشد احضار كند و رابطه پرسش و پاسخ برقرار نماید. و اصولاً احضار ارواح محبوسین در هر رتبه ای باشند، امکانپذیر نیست.

پی نوشتها:

1- بحار الانوار: ج6،ص 268 ؛ الكافى: ج3،ص243.

2- بحار الانوار: ج22،ص374.

3- معاد از نظر روح و جسم و گفتار فلسفى:ج 1،ص 305- 318.

منبع:

1 - پرسشها وپاسخها،استاد انصاریان

2 - مبدأ ومعاد ازلیت وابدیت،علی اللهوردیخانی